السلمي ( مترجم : حسيني )
69
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي )
فقلت دعونى و اتّباعى ركابكم * أكن طوع أيديكم كما يفعل العبد و ما بال رغمى لا يهون عليهم * و قد علموا أن ليس لى منهم بدّ " پس گفتم : اجازه دهيد تا در ركاب شما باشم . همان گونه كه بندهاى اطاعت مىكند در خدمت شما خواهم بود . علىرغم ميل من اين امر بر ايشان ( مردان ) آسان نمىشود ، درحالىكه مىدانستند كه مرا جز از ايشان چارهاى نيست . " ( ابن جوزى ، 1992 ، ربع 4 / 234 ) ، ( سلمى ، 1999 ، 187 ) خانم كرنل معتقد است به اين جهت كه زنان نمىتوانستهاند بدون همراهى همسران ، برادران و يا پدرانشان مسافرت كنند ، فاطمه با وجود اشتياق فراوانش به زيارت خانه خدا موفق نمىشود . ( سلمى ، يادداشت شماره 145 ) « أمّ سالم راسبيه » از زنان اهل بصره است كه سخنانى را از وى هنگام احرام حج نقل كردهاند . ( سلمى ، همان ، 133 ) اما داستان حج رابعه عدويه از همه شگفتتر است . از آنچه عطار دربارهى رفتار رابعه در طريق بهجا آوردن اعمال زيارت حج نوشته است برمىآيد كه رابعه راهى زيارت خانه خدا شده است . حكايتهاى متعددى دربارهى رفتن رابعه به حج آوردهاند . داستان زنده شدن خر رابعه كه در مسير مرده بود پس از گفتوگوى او با خدا ، آمدن كعبه به استقبال رابعه ، گفته ابو على فارمدى كه مىنويسد وى روى به باديه نهاد و هفت سال به پهلو مىگرديد تا به عرفات رسيد ، از جمله گزارشهايى است كه دربارهى زيارتهاى متعدد حج وى آوردهاند . ( عطار ، 1366 ، 76 - 74 ) و ( بدوى ، همان ، 52 - 44 ) عطار مىگويد : « ابراهيم ادهم چهارده سال تمام سلوك كرد تا به كعبه شد . . . . تا آخر بدانجا رسيد خانه نديد ، گفت : آه چه حادثهاى است ؟ مگر چشم مرا خللى رسيده است ؟ هاتفى آواز داد كه چشم تو را هيچ خلل نيست اما كعبه به استقبال ضعيفهاى شده است كه روى